Категория архивов: Жаҳон адабиёти

Рабиндранатҳ Тҳакур. Кутубхоналарнинг фойдаси

Улуғ асарлар, улуғ адабиёт яратиш учун буюк истеъдод, буюк қалб, буюк мақсад керак. Рабиндранатҳ Тҳакур ана шундай гениал инсон эди. У “Маҳабҳорат”, “Рамаяна”, “Панчатантра” сингари ўлмас асарлар яратган, кўпасрлик жуда қадимий тарихга эга бўлган Ҳиндистон…

Ўрхон Помуқ. Отамнинг жамодони (Нобел маърузаси)

2006 йили Нобел мукофотига лойиқ кўрилган туркиялик адиб Ўрхон Помуқнинг Швеция пойтахти Стокголмда сўзлаган нутқи тўла матни Ўлимидан икки йил олдин отам менга қўлёзмалари, қайднома ва дафтарлари билан тўла кичик бир жомадон берди. Ҳар доимгидек…

Акутагава Рюноскэ. Ҳузурбахш азоб, қувончбахш ғусса

МИТТИ ФИКРЛАР ДОСТОЕВСКИЙ. Унинг романлари иблисни ҳам маъюс торттирувчи масхараомуз образларга бой. ФЛОБЕР. У мени зерикишдан ҳам гўзаллик топишга ўргатди. Эдгар ПО. Сфинксни яратиш учун у анатомияни ўрганди. Ўзидан кейинги авлодларни ҳайратга сола олгани сири…

Тарас Шевченко. Шеърлар

ЎЙЛАРИМ, СИЗ – МЕНИНГ ЎЙЛАРИМ Ўйларим, сиз – менинг ўйларим, Мендир адо, сиз куйдирасиз. Нега қоғоз бетига тушиб, Кўз олдимда ғамгин турасиз? Ўйларим, сиз – менинг ўйларим, Нега сизни шамол чанг каби Тўзитмади чўлларга ёзиб? Нега…

Хорхе Луис Борхес. Икки ҳикоя: Гўлгота. Шумқадам

Маъноси кўрга ҳассадек кўриниб турган асарларни мутолаа қилиб ўрганган китобхон Борхесни ўқигач, шак-шубҳасиз, саросимага тушиб қолади. Унинг бу ҳолати мактабда ўқиётганимизда неча бор кузатганимиз – аълочи боланинг қора тахта олдида хижолатдан қизариб, “Ўқиганман, биламан-у, лекин…

Эрнест Ҳемингуэй. Ёзувчи ва уруш

(Америка ёзувчиларининг 1937 йил июн ойида бўлиб ўтган 2-конгрессида сўзланган нутқ) Ёзувчининг вазифаси ўзгармайди. Унинг ўзи ўзгаради, вазифаси эса ўша-ўшалигича қолаверади. Бу вазифа ҳар доим рост ёзиш ва асил моҳиятни ўқувчининг онгу шууридан жой оладиган…

Франц Кафка: «Санъат туб моҳияти билан фожиали»

Густав Яноухнинг «Кафка билан суҳбатлар»идан – Сизнинг шеърларингизда ҳали шовқин кўп. Бу ёшликка хос ҳолат, бу тириклик қувватининг керагидан ортиқ даражадалигидан далолат. Ўз-ўзича бу шовқин гўзал, гарчи санъатга алоқаси бўлмаса-да. Аксинча! Шовқин маънодорликка халал беради.…

Умберто Эко. Китобхонлик санъати

Италиялик машҳур ёзувчи, романнавис Умберто Эконинг Германиядаги нашриётлардан бирида немис тилида чоп этилган китоби “Китобхонлик санъати” („Die Kunst des Bücherliebens“) деб номланган. Тасаввур қилинг, бутун бошли жилд китоб ва китобхонлик мавзусига бағишланган! Унда муаллиф китоб…

Пабло Неруда: Нечун хизмат қилар шеъримиз бизнинг?..

ФЕДЕРИКО ГАРСИА ЛОРКА УЧУН ҚАСИДА Агар бўм-бўш, ёлғиз уйда даҳшатдан йиғлай билсайдим, Кўзларимни ўйиб ютиб ташласам эдим агар, Мен буни сенинг овозинг ҳаққи – мотамсаро пўртаҳол ҳаққи қилган бўлурдим. Жигарингдан фарёд мисол оққан шеъринг ҳаққи…

Ҳанс Кристиан Андерсен. Икки эртак: Тумор & Нақл

“У халқ куйчиси эди. Унинг бутун ҳаёти шундан шаҳодат берадики, чин маънодаги санъат ганжинаси фақат халқ онгидагина ўрнашган, бошқа ҳеч ерда эмас”. Константин Паустовскийнинг бу сўзлари барча замонларнинг гениал эртакчиси Ҳанс Кристиан Андерсен ижодининг моҳиятини…

Михаил Лермонтов. Шоирнинг ўлими. Ўйлар & Cмерть поэта. Дума

Фақат рус адабиёти эмас, жаҳон поэзиясининг ҳам порлоқ юлдузларидан саналган Михаил Лермонтов (1814–1841) жуда қисқа (27 йилга етар-етмас!) умри давомида ўзидан нодир адабий мерос қолдирди. Шоирнинг ушбу шеърлари ўз вақтида бутун Россияни ларзага келтирган, ҳақсевар…

Сергей Есенин. Ўзим ҳақимда / О себе & Шеърлар / Стихотворения

ЎЗИМ ҲАҚИМДА 1895 йилнинг 25 сентябрида Рязань губернияси Рязань уезди Кузьмин волости Константиново қишлоғида дунёга келдим. Икки ёшимда она томондан ўзига тўқ бувам тарбиясига берилган эканман. Болалигим бувамнинг уч нафар бўз ўғли билан ўтди. Тоғаларим…

Виктор Алимасов. Лермонтов ҳақида мақола

“Ким дунёни мендек эрта англади?!” Ривоят қилишларича, Одам Ато билан Момо Ҳавво беҳиштдан қувилганидан буён инсон ҳудосифат бўлиш ва оламни ўзига бўйсундириш истаги билан яшайди. Бу истакни ижодкорлар, айниқса, инсон эҳтиросларини илоҳий сифат, оламни эса…

Албер Камю «кундаликлар»идан

Эркинлик, бу – ёлғон гапирмаслик ҳуқуқидир. * * * Нега мен санъаткорман, файласуф эмасман? Чунки мен ғоялар орқали эмас, сўзлар воситасида фикрлайман. * * * Ҳаётнинг буюк саволи – одамлар орасида қандай яшаш.

Ҳаким Сатторий. Тургенев турткиси. Эссе (Охири)

Охири. Бошланиши мана бу саҳифада *** Иван Сергеевич Тургенев кўплаб ижодкорлар каби дастлабки қадамларини шеър ёзишдан бошлаганди. Албатта, бу машқлар ўша даврнинг машҳур шоирлари, хусусан, Пушкин ижодига тақлиддан иборат эди. Уларнинг бир дастасини Москва давлат…

Ҳаким Сатторий. Тургенев турткиси

Давоми. Бошланиши мана бу саҳифада *** “Хорь ва Калинич”да рус ҳаётига хос бўлган шундай воқеалар ҳикоя қилинади: у Орлов (ёзувчининг ота юрти) ва Калуга (она юрти) одамларининг феъл-атворини таққослашдан бошланади. Шу қиёсда ватанининг бутун қиёфаси…

Ҳаким Сатторий. Тургенев турткиси

Эссе Фикр тошни ёрар. Ҳикматли сўз. Публицистика поэзия эмас, бироқ у поэзиядан баланд бўла олади. И.С.Тургенев. Бир замонлар мафкура полигони сифатида адабиёт буғдойзорга айлантирилгани рост. Агар хўжайиннинг ноғорасига ўйнасанг ва унинг қўшиғини куйласанг, бу ризқ-рўз…

Жек Лондон. Ҳаётнинг ёзувчилик фалсафаси

Умрининг сўнгига қадар енгил-елпи ёзилган битикларни етказиб беришни ўзига касб қилиб олган адабий “косиб” яхшиси, ушбу мақолани ўқимай қўя қолсин: вақтини беҳуда сарфлаб, кайфиятини бузгани қолади, холос. Мақола қўлёзмани қандай жойлаштириш, материални қандай ишлаш ҳақидаги…

Расул Ҳамзатов. Тил

«Менинг Доғистоним» китобидан парча Тилни ўрганмасдан шеър ёзишга уринган одам сузишни билмасдан чўмилиш учун ўзини саркаш дарёга ташлаган телбага ўхшайди. Баъзан одамлар миясида фикр бўлгани учун эмас, шунчаки тили қичиб тургани учун гапиради. Баъзан одамлар…

Эрнест Ҳемингуэй. Нобел мукофотининг топширилиш маросими учун тайёрланган нутқ / Эрнест Хемингуэй. Нобелевская речь / Ernest Hemingway. Nobel Speech

Швеция академиясининг аъзолари, хонимлар ва жаноблар! Мен нутқ сўзлашга унчалик моҳир бўлмасам-да, ҳотамтой Аофред Нобел мукофотини менга тақдим этишни лозим кўрган барча кишиларга ўз миннатдорлигимни изҳор қилмоқчиман. Ўзидан илгари ўтган буюк ёзувчиларнинг ушбу мукофотдан бенасиб…