Категория архивов: Ижод ва эътиқод

Фикрсиз олим – мевасиз дарахт

Адабиётшунос олим, филология фанлари доктори Баҳодир КАРИМ билан суҳбат – Баҳодир ака, сизнинг бир қатор илмий ишларингиз, хусусан, қодирийшунослик бўйича чоп этилган тадқиқотларингизни катта қизиқиш билан ўқиганман. Абулла Қодирий ва унинг асарлари халқимиз учун, шубҳасиз,…

Йўлдош Солижонов. Ҳақиқат излаган адиб

“Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий кўзи очилибдики, қулоғи меҳнаткаш халқ кўксида бўлган, халқнинг дардига малҳам қидириб ҳар ёнга бош урган кимса, эски ўзбек зиёлиларининг ҳалол қисмига мансуб киши эди. Ҳамза Ҳакимзода асарларининг халққа бу қадар яқин ва…

Тарозини тўғри тортиш эҳтиёжи

Адиб Омон Мухтор ва адабиётшунос Йўлдош Солижонов суҳбати Йўлдош Солижонов: Омонжон! Сиз билан кўп йиллардан буён танишмиз, дўстмиз. Илк ижодий қадамларингиздан бошлаб, ҳам назмда, ҳам насрда, ҳам драма, ҳам таржима соҳасида етук асарлар яратиб  келаётганингиздан…

Омон Мухтор ёди: Баҳром Рўзимуҳаммад. Садоқат

Дўстлик тўғрисида гап кетганида раҳматлик дадам қадимдан нақл келтириб, шундай дер эдилар: дўст уч хил бўлади. Биринчиси – нон дўсти. Яъни, мол-мулкинг, пулинг кўп бўлса сен билан дўстлашишга интиладилар. Икинчиси – жонон дўсти. Яъни чиройли…

Усмон Қўчқор ёди

“ШОИРНИНГ ҚАЛБИДА АЛАМИ БОТИН…” …жавонимни титкилаб ўтирсам, лоп этиб, Усмон Қўчқорнинг “Акссиз садолар” номли китоби чиқиб қолди. Иқтисод қилинган қоғозлар ҳисобига 1986 йилда босилган. Бори-йўғи 64 бет. Фақир “иқтисод қилинган қоғозлар” атамасини негадир қаламкаш ижодига…

Жўра Фозил. Саҳродаги ёлғиз дарахт

Эссе Онам, Ҳикматой Ражаббек қизи вафот этганларида мен 17, Яҳё акам 30 ёшда, отам Абдуваҳоб Фозил эшон ўғли боқий дунёга рихлат қилганларида акам 36, мен 23 ёшда эдим. Оиламиздаги 7 нафар ўғил-қиздан 5 таси уруш,…

Бахтинисо. Шеърлар & Ҳалима Аҳмад. Менга Қуёшни юбор (Бахтинисога мактуб)

*** Агарда қайтмасам… Кузги боғларга Бир насим бўламан, чекинар оғриқ. Кўзимнинг олдида юксаласан сен, Кўзимнинг олдида улғаяр борлиқ. Мен сингиб бораман майсага, ерга, Қайғулар кўксимни топтамас бевақт. Менинг юрагимда чайқалар дунё, Менинг овозимда чучкирар дарахт.…

Шукур Холмирзаев. Адабиёт ўладими?

ШХБундан уч йилча бурун, демак, талай жумҳуриятларнинг собиқ Иттифоқ таркибидан ажралиб чиқиши аниқ бўлиб турган, ҳатто мухториятларда ҳам ғалоғул қўпган, ҳамма нарса ўз номи билан аталиб, асл қадриятлар юзага балқиб чиқаётган ва жамиятнинг устувор устунларига-да танқидий кўз билан қараш авж олган, ит эгасига боқмай қўйган «асов ғалаён»лар замонида кўпларнинг кўзига адабиёт кўринмай қолди; бундай вақтларда «қиёмат қойим» яқинлигидан башорат қилувчилар ҳам пайдо бўлганидек (тарихда бундай башоратлар авж олган даврлар кўп бўлган), оммавий олатасирда кўздан йироқлашган адабиётни ҳам «ўлди»га ёхуд «ўнгланмайдиган касал»га чиқарганларнинг-да овози эшитила бошлади. Читать далее

Саида Зуннунова. Қийналсам ҳам пок яшай… (Қатағон йиллари кундалиги)

9.09.1951. Афсуски, бу дафтарни тутиш фикри хаёлимга жуда кеч келди. Афтидан, умидсизланиб кетган эканман. Кеча университетга бораётиб Саъдий домлани (адабиётшунос олим, САГУ домласи Абдураҳмон Саъдий – таҳр.) кўрдим. Унинг “Қаламга олинган нарса йўқолмайди, яхши ният…

Бегали Қосимов ёди / Begali Qosimov yodi

Маърифат зиёси Бадиий ижодда истеъдод қадрланади. Истеъдод эгаси ёзган шеърлар, достонлар, ҳикоя ва романлар, албатта, ўз услуби билан алоҳида ажралиб туради. Худди шунингдек, адабиётшуносликда ҳам истеъдодлар ўз сўзи ва илм йўлига, ўз услуби ва назарий…

Акутагава Рюноскэ. Ҳузурбахш азоб, қувончбахш ғусса

МИТТИ ФИКРЛАР ДОСТОЕВСКИЙ. Унинг романлари иблисни ҳам маъюс торттирувчи масхараомуз образларга бой. ФЛОБЕР. У мени зерикишдан ҳам гўзаллик топишга ўргатди. Эдгар ПО. Сфинксни яратиш учун у анатомияни ўрганди. Ўзидан кейинги авлодларни ҳайратга сола олгани сири…

Тоҳир Қаҳҳор. Навоийнинг қўллари

Ўтган асрнинг 60-70 йилларида адабиётимизга ўзбек шеъриятини мазмун ва шакл, энг муҳими, бир оз бўлса-да ғоявий жиҳатдан янги йўлга бура олган ёш тўлқинлар кириб келди. Азиз Абдураззоқ, Ҳусниддин Шарипов, Тўра Сулаймон, Эркин Воҳидов, Хайриддин Салоҳ,…

Оддий инсоний туйғудан… озон қатламига қадар

Ёзувчи ва филолог олим Хуршид ДЎСТМУҲАММАД билан суҳбат – Президент Шавкат Мирзиёевнинг Фанлар академияси аъзолари, етакчи фан намояндалари билан учрашувида миллий академиямиз фаолияти билан боғлиқ  ютуқлар қатори бир талай камчиликлар ҳам тилга олинди. Бутун дунёда…

Чоршамъ. Абадият қўшиғи: Рауф Парфи ҳақида хотиралар

Ўзбекистон халқ шоири Рауф Парфи ижоди қанчалик сеҳрга бой бўлса, ҳаёти ҳам шунчалик сир-синоатга тўла эди. Шоир Чоршамъ (Рўзиев) устози Рауф Парфи ҳақидаги хотираларидан иборат “Абадият қўшиғи” номли тўплам нашр эттирди. Қуйида ушбу китобдан парча…

Шомирза Турдимов. Эргаш Жуманбулбул ўғли

Ўзбек бахши шоирлари дейилганда, рўйхатлар Эргаш шоир, Фозил шоир, Пўлкан шоир, Ислом шоир номлари билан бошланади. Бу саноқда Эргаш Жуманбулбул ўғли алоҳида ўрин тутади. Ўзбекистон қаҳрамони, шоир Абдулла Орипов таърифи билан айтилса, “Ўзбек адабиётининг Навоийси…

Сергей Есенин. Ўзим ҳақимда / О себе & Шеърлар / Стихотворения

ЎЗИМ ҲАҚИМДА 1895 йилнинг 25 сентябрида Рязань губернияси Рязань уезди Кузьмин волости Константиново қишлоғида дунёга келдим. Икки ёшимда она томондан ўзига тўқ бувам тарбиясига берилган эканман. Болалигим бувамнинг уч нафар бўз ўғли билан ўтди. Тоғаларим…

Носиржон Жўраев. “…Мени ҳеч ким соғинмаган шом…” ёхуд Усмон Азимнинг “рамка”га тушмаган портрети

Мактаб дарсликлари таъсиридан энди чиққан кезларим эди. Тошкент ҳавосига кўникиб улгурмай, қўлимга “Усмон Азим” тушиб қолди. Кўп ўқидим, такрор ўқидим. Шеърдан шеърга кўчаётиб тушуниб қолдимки, бу шоирнинг чарслиги, “муросасиз”лиги, ҳамма бир ёқдан келса – унинг…

Виктор Алимасов. Лермонтов ҳақида мақола

“Ким дунёни мендек эрта англади?!” Ривоят қилишларича, Одам Ато билан Момо Ҳавво беҳиштдан қувилганидан буён инсон ҳудосифат бўлиш ва оламни ўзига бўйсундириш истаги билан яшайди. Бу истакни ижодкорлар, айниқса, инсон эҳтиросларини илоҳий сифат, оламни эса…

Ҳегел. Санъатнинг мақсади

Биз инсон бу мазмунни бадиий асар шаклида яратар экан, кандай манфаатларга асосланиб иш кўради, ўз олдига қандай мақсадлар қўяди, деган савол қўямиз. Бу, аслида, бадиий асарга ёндашишнинг учинчи жиҳати бўлиб, уни ҳар томонлама ва чуқур…

«Ютқазмадим, ютмадим ҳам»

Адабиётшунос Мирзааҳмад Олим билан суҳбат I. ИБТИДО – Фаррух, сиз Бухорога келиб, «JannatMakon» журнали учун суҳбат уюштирмоқчи эканингизни телефон орқали айтганингиздан кейин, биласизми, нималарни ўйладим? Келинг, айримларини айтай: – «Эҳ, Фаррух, Фаррух… Нега суҳбат учун…