Категория архивов: Жамият ва маънавият

Ғафур Ғулом & Асқад Мухтор: “Вақт”

Ғафур ҒУЛОМ ВАҚТ Ғунча очилгунча ўтган фурсатни Капалак умрига қиёс этгулик, Баъзида бир нафас олғулик муддат – Минг юлдуз сўниши учун етгулик. Яшаш соатининг олтин капгири Ҳар бориб келиши бир олам замон. Коинот шу дамда…

Абу Райҳон Беруний. Ҳикматлар ва ҳикоятлар

Берунийнинг ақл машъаласи Ҳар бир кун учун Ҳақ ва ҳақиқат ҳозирдир. Беруний Абу Райҳон Муҳаммад ибн Аҳмад Беруний (973, 4 сентябр – 1048, 11 декабр) ўз замонасидаги мавжуд фанларни пухта эгаллаб, дунёда унгача ҳеч ким…

Ўрхон Помуқ. Отамнинг жамодони (Нобел маърузаси)

2006 йили Нобел мукофотига лойиқ кўрилган туркиялик адиб Ўрхон Помуқнинг Швеция пойтахти Стокголмда сўзлаган нутқи тўла матни Ўлимидан икки йил олдин отам менга қўлёзмалари, қайднома ва дафтарлари билан тўла кичик бир жомадон берди. Ҳар доимгидек…

Таҳрирсиз хаёллар

Нур нурни… қоронғида топади. *** Айни навқиронлик палласида жувонмарг этилган миллатпарвар, ҳақсевар ижодкор-шахслар, барибир, эрта ўлиб кетарди; Худо асраб зулму оммавий жаҳолат тузоғидан омон қолган тақдирда ҳам, бундай саркаш руҳ, дардхўр юрак, ўта безовта виждон…

Жамол Камол. Фикрсизлик фожиаси

Ақл – Аллоҳнинг ер юзидаги тарозусидир. Аввал ақл, кейин дин, дейилади ҳадисларда. Яъни, ақли йўқнинг дини йўқ. Мавлоно Жалолиддин Румий демишларки: Ақл юз очса жаҳон кўзгусида, Тийра тортгай кун унинг ўтрусида… Ақл ҳаракатидан фикр майдонга…

Акутагава Рюноскэ. Ҳузурбахш азоб, қувончбахш ғусса

МИТТИ ФИКРЛАР ДОСТОЕВСКИЙ. Унинг романлари иблисни ҳам маъюс торттирувчи масхараомуз образларга бой. ФЛОБЕР. У мени зерикишдан ҳам гўзаллик топишга ўргатди. Эдгар ПО. Сфинксни яратиш учун у анатомияни ўрганди. Ўзидан кейинги авлодларни ҳайратга сола олгани сири…

Кун шеъри: Қарсак

Қарсак нима ўзи? Иккита кафтнинг орасидан потраб чиқадиган сас, хоҳласам чаламан, хоҳламасам йўқ, қарсак меникидир, сизники эмас. Қарсаклар ҳозирча қўлтиқларимда митти мушуклардай мудрайди тафтдан. Ахир ўзбекнинг бир ўжар шоири қарсак чалармиди бемаъни гапга. Виждонсиз шоирлар…

ОЛИМ АДАШСА – ОЛАМ АДАШАР

Адабиётшунос олим Умарали НОРМАТОВ билан суҳбат – Умарали ака, ижозатингиз билан суҳбатимизни бугунги ўзбек фани ҳақидаги мулоҳазалардан бошласак. Юртимиз фани янгиланиш, ўзгариш даврини бошдан кечиряпти. Кўз тегмасин, табиий ва гуманитар фанлар бўйича жаҳонга бўйлашиб, оламшумул…

Асқад Мухтор. Ўзим ва шеър ҳақида

Ҳамма биладики, одамнинг ўзи тўғрисида ёзиши жуда ноқулай. Мен биографиямда арзигулик муҳим воқеа йўқ, деб бу ноқулай ҳолатдан осонгина қутулмоқчи ҳам бўлдим. Лекин, ўйлаб қарасам, бу мантиқсиз бўлар экан. Одам ўз Ватанида, унинг гўзалликлари, ўзгаришлари…

“Мен одам эдим-ку, инсон фарзанди…”

Мактабда, кейин дорилфунунда ўқиб юрган вақтларимиз баъзан исботи билан, баъзида шунчаки, йўл-йўлакай, бир тўп ижтимоий қонун-қоидаларни ёдлатишган. Зиёли одам шуларни албатта билиши лозим, деган ақида билан биз ҳам уларни кўр-кўрона миямизга сингдириб олаверганмиз. Бу қонун-қоидалар…

“Сен фикрни шахс билгил…”

Адабиётшунос олим Иброҳим Ҳаққул билан шоир Фахриёр суҳбати ФАХРИЁР: – Иброҳим ака, адабиёт зиммасига ҳар ким ўзича вазифа юклайди. Кимдир уни миллатнинг оғирини енгил, мушкулини осон қилиши керак деса, бошқа биров адабиёт нафис санъат тури…

Омонулла Мадаев. «Алпомиш»ни ўқиш / Omonulla Madayev. «Alpomish»ni o‘qish

«Алпомиш» достони ўзбек халқининг жаҳон халқлари маданий меросига қўшган энг муносиб жавоҳирларидан биридир. «Манас», «Калевала», «Қирқ қиз», «Рамаяна» деб аталмиш турли миллатлар оғзаки ижоди намуналари дунё бўйича инсон бадиий тафаккури кўламининг нодир асарлари сифатида баҳоланган.…

Мирзолар…

…ўрус истибдод идораси ёнидағи мусулмон қозихоналари ва улардаги мирзоларни ҳар ким хотирлайдир. Ўша мирзоларнинг унар-унмаска “қалам учи” сўрашлари, кичкина ишни улуғлатиб мазана* чиқариш ҳаракатлари ҳам бизга маълумдир. Шу қозихона мирзолари, баайни ҳикоямизнинг мавзуъи бўлған Худоёр саройи…

Янглиш Эгамова: “Таржимонлик – санъаткорликдир”

– Янглиш опа, сиздан даставвал узоқ йиллардан бери ҳамнафас бўлиб келаётганингиз – немис адабиётига қай тариқа меҳр қўйганингиз ҳақида сўрасам. Маълумки, немис адабиёти шарқ адабиёти сингари мустаҳкам илдизларга, кўп асрлик тарихга эга. Айтинг-чи, бу олам…

Эрнест Ҳемингуэй. Ёзувчи ва уруш

(Америка ёзувчиларининг 1937 йил июн ойида бўлиб ўтган 2-конгрессида сўзланган нутқ) Ёзувчининг вазифаси ўзгармайди. Унинг ўзи ўзгаради, вазифаси эса ўша-ўшалигича қолаверади. Бу вазифа ҳар доим рост ёзиш ва асил моҳиятни ўқувчининг онгу шууридан жой оладиган…

Кун шеъри: Чўлпон. Сомон парча

(“Кундалик дафтарим”дан) “…Даҳр бир селобдир мулҳақ фано дарёсина, Биз-да саргарониз ул селоба душмуш хору хас. Чиркинур хору хас ул селоба ўлдикча равон, Етмадан дарёя роҳат мумкин ўлмаз бир нафас…” Фузулий Топширдим ўзимни муҳитнинг эркига… Муҳит…

Тоғай Мурод. Ёш қаламкашларга тилакларим

Биродар, сизга айтажак уч оғиз гапим бор. 1. Биродар, фақат ёлғиз одам асар излайди. Фақат ёлғиз одам асар топади. Фақат ёлғиз одам асар яратади. Ана шу ёлғиз одам Ёзувчилар уюшмаси остонасидан кириб келади. У зот…

Матназар Абдулҳаким ёди

Шоир, олим, таржимон, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими Матназар Абдулҳаким (1948–2010) асосан ўз туғилиб ўсган макони Хоразмда яшаб ижод қилди. Кимлардир уни бугунги Хоразм адабий муҳитининг устунларидан санаб, ихлос билан устоз деб билса, яна кимлар…

Муаммонинг кўзи очилса…

Адабиётшунос олим, филология фанлари доктори Иброҳим ҲАҚҚУЛ билан суҳбат – Иброҳим ака, суҳбатларингизнинг бирида: “Буюк аждодларга муносиб ворис бўлишнинг бош шарти – худди ўшаларга ўхшаб доимий ва қатъият ила олдинга ҳаракат қилиш”, деган эдингиз. Назарингизда,…

Франц Кафка: «Санъат туб моҳияти билан фожиали»

Густав Яноухнинг «Кафка билан суҳбатлар»идан – Сизнинг шеърларингизда ҳали шовқин кўп. Бу ёшликка хос ҳолат, бу тириклик қувватининг керагидан ортиқ даражадалигидан далолат. Ўз-ўзича бу шовқин гўзал, гарчи санъатга алоқаси бўлмаса-да. Аксинча! Шовқин маънодорликка халал беради.…