Категория архивов: Жамият ва маънавият

Махсус лойиҳа: Тил тақдири

Тилимиз мўъжизанинг ўзгинаси. Неча асрлардан буён шу мўъжиза туфайли миллатимиз маънавияти, маданияти нодир асарларда зуҳур топмоқда. Истиқлол йилларидан бошлаб тилимиз анча эркин нафас ола бошлади. Ҳатто кўпдан буён «кўринмай» қолган қадрдон сўзлар яна ўзгача жило…

Усмон Қўчқор ёди

“ШОИРНИНГ ҚАЛБИДА АЛАМИ БОТИН…” …жавонимни титкилаб ўтирсам, лоп этиб, Усмон Қўчқорнинг “Акссиз садолар” номли китоби чиқиб қолди. Иқтисод қилинган қоғозлар ҳисобига 1986 йилда босилган. Бори-йўғи 64 бет. Фақир “иқтисод қилинган қоғозлар” атамасини негадир қаламкаш ижодига…

Жўра Фозил. Саҳродаги ёлғиз дарахт

Эссе Онам, Ҳикматой Ражаббек қизи вафот этганларида мен 17, Яҳё акам 30 ёшда, отам Абдуваҳоб Фозил эшон ўғли боқий дунёга рихлат қилганларида акам 36, мен 23 ёшда эдим. Оиламиздаги 7 нафар ўғил-қиздан 5 таси уруш,…

Бахтинисо. Шеърлар & Ҳалима Аҳмад. Менга Қуёшни юбор (Бахтинисога мактуб)

*** Агарда қайтмасам… Кузги боғларга Бир насим бўламан, чекинар оғриқ. Кўзимнинг олдида юксаласан сен, Кўзимнинг олдида улғаяр борлиқ. Мен сингиб бораман майсага, ерга, Қайғулар кўксимни топтамас бевақт. Менинг юрагимда чайқалар дунё, Менинг овозимда чучкирар дарахт.…

Раҳмат Файзий. Инсонийлик истеъдоди. Кундаликдаги қайдлардан

“Тонгда чинқириб чақалоқ дунёга келди. Унинг танглайини кўтариб, қулоғига азон айтаётган қария аста пичирлади: “Ризқли, насибали, ота-онали, меҳр-оқибатли бўлсин, сутига эга қилсин…” …Бутун умри ва ижоди давомида инсоний меҳрни мадҳ этган, аввало, ўзлари ана шундай…

Шукур Холмирзаев. Адабиёт ўладими?

ШХБундан уч йилча бурун, демак, талай жумҳуриятларнинг собиқ Иттифоқ таркибидан ажралиб чиқиши аниқ бўлиб турган, ҳатто мухториятларда ҳам ғалоғул қўпган, ҳамма нарса ўз номи билан аталиб, асл қадриятлар юзага балқиб чиқаётган ва жамиятнинг устувор устунларига-да танқидий кўз билан қараш авж олган, ит эгасига боқмай қўйган «асов ғалаён»лар замонида кўпларнинг кўзига адабиёт кўринмай қолди; бундай вақтларда «қиёмат қойим» яқинлигидан башорат қилувчилар ҳам пайдо бўлганидек (тарихда бундай башоратлар авж олган даврлар кўп бўлган), оммавий олатасирда кўздан йироқлашган адабиётни ҳам «ўлди»га ёхуд «ўнгланмайдиган касал»га чиқарганларнинг-да овози эшитила бошлади. Читать далее

Бегали Қосимов ёди / Begali Qosimov yodi

Маърифат зиёси Бадиий ижодда истеъдод қадрланади. Истеъдод эгаси ёзган шеърлар, достонлар, ҳикоя ва романлар, албатта, ўз услуби билан алоҳида ажралиб туради. Худди шунингдек, адабиётшуносликда ҳам истеъдодлар ўз сўзи ва илм йўлига, ўз услуби ва назарий…

Оддий инсоний туйғудан… озон қатламига қадар

Ёзувчи ва филолог олим Хуршид ДЎСТМУҲАММАД билан суҳбат – Президент Шавкат Мирзиёевнинг Фанлар академияси аъзолари, етакчи фан намояндалари билан учрашувида миллий академиямиз фаолияти билан боғлиқ  ютуқлар қатори бир талай камчиликлар ҳам тилга олинди. Бутун дунёда…

Зуҳриддин Исомиддинов. Лотин ёзуви: ечимдан кейинги муаммолар

Фуқаролик жамиятида ҳар бир шахс ижтимоий аҳамиятга эга фикрини эмин-эркин баён қилиши мумкин ва агар у маъқул бўлса – мақбул ҳам бўлади. Мана шунинг далдасида лотин ёзуви борасида баъзи мулоҳазаларни баён этишга жазм қилдим. Токи,…

Чоршамъ. Абадият қўшиғи: Рауф Парфи ҳақида хотиралар

Ўзбекистон халқ шоири Рауф Парфи ижоди қанчалик сеҳрга бой бўлса, ҳаёти ҳам шунчалик сир-синоатга тўла эди. Шоир Чоршамъ (Рўзиев) устози Рауф Парфи ҳақидаги хотираларидан иборат “Абадият қўшиғи” номли тўплам нашр эттирди. Қуйида ушбу китобдан парча…

Носиржон Жўраев. “…Мени ҳеч ким соғинмаган шом…” ёхуд Усмон Азимнинг “рамка”га тушмаган портрети

Мактаб дарсликлари таъсиридан энди чиққан кезларим эди. Тошкент ҳавосига кўникиб улгурмай, қўлимга “Усмон Азим” тушиб қолди. Кўп ўқидим, такрор ўқидим. Шеърдан шеърга кўчаётиб тушуниб қолдимки, бу шоирнинг чарслиги, “муросасиз”лиги, ҳамма бир ёқдан келса – унинг…

Виктор Алимасов. Лермонтов ҳақида мақола

“Ким дунёни мендек эрта англади?!” Ривоят қилишларича, Одам Ато билан Момо Ҳавво беҳиштдан қувилганидан буён инсон ҳудосифат бўлиш ва оламни ўзига бўйсундириш истаги билан яшайди. Бу истакни ижодкорлар, айниқса, инсон эҳтиросларини илоҳий сифат, оламни эса…

Ҳегел. Санъатнинг мақсади

Биз инсон бу мазмунни бадиий асар шаклида яратар экан, кандай манфаатларга асосланиб иш кўради, ўз олдига қандай мақсадлар қўяди, деган савол қўямиз. Бу, аслида, бадиий асарга ёндашишнинг учинчи жиҳати бўлиб, уни ҳар томонлама ва чуқур…

Артистпараст халқ

Ўлгудай артистпараст халқмиз-да. На бу дунё, на у дунёмиз учун – фойдасиз нағмаларга маҳлиё бўлиб, артистга топинар даражада талпинамиз. Худо ўнглагур бу феълимиз ўзимизга жуда қимматга тушмасайди. Шундай бўляпти ҳам… Бу фожиамизни ҳали-бери тушуниб етмасак…

Албер Камю «кундаликлар»идан

Эркинлик, бу – ёлғон гапирмаслик ҳуқуқидир. * * * Нега мен санъаткорман, файласуф эмасман? Чунки мен ғоялар орқали эмас, сўзлар воситасида фикрлайман. * * * Ҳаётнинг буюк саволи – одамлар орасида қандай яшаш.

«Мажнун бўлиб элни севамен…»

 Чўлпонона попурри *** Мен йўқсил на бўлуб уни суйибмен?! Унинг-чун ёнибмен, ёниб-куйибмен. Бошимни зўр ишга бериб қўйибмен, Мен суйиб…мен суйиб кимни суйибмен? Мен суйган «суюкли» шунчалар гўзал, Ойдан-да гўзалдир, кундан-да гўзал! *** Сўлқиллаб келасан, ўзбегим,…

Ҳаким Сатторий. Тургенев турткиси. Эссе (Охири)

Охири. Бошланиши мана бу саҳифада *** Иван Сергеевич Тургенев кўплаб ижодкорлар каби дастлабки қадамларини шеър ёзишдан бошлаганди. Албатта, бу машқлар ўша даврнинг машҳур шоирлари, хусусан, Пушкин ижодига тақлиддан иборат эди. Уларнинг бир дастасини Москва давлат…

Комилжон Отаниёзов ёди: Комил Аваз. Тушида булбул кўрган

“Дийралишма” талқини …Комилжон Отаниёзов билан бир маҳаллада ён қўшни, жон қўшни эдик. Дадам раҳматлик созга, адабиётга ихлосманд одам эдилар. Маҳалламизда катта шоирлар – Эгам Раҳим, Эркин Самандар, Огаҳий номидаги Хоразм вилоят мусиқали драма театрида хизмат…

Ҳаким Сатторий. Тургенев турткиси

Давоми. Бошланиши мана бу саҳифада *** “Хорь ва Калинич”да рус ҳаётига хос бўлган шундай воқеалар ҳикоя қилинади: у Орлов (ёзувчининг ота юрти) ва Калуга (она юрти) одамларининг феъл-атворини таққослашдан бошланади. Шу қиёсда ватанининг бутун қиёфаси…

Расул Ҳамзатов. Улуғ шеърият учун / Расул Гамзатов. За большую поэзию

ХХ асрнинг улуғ шоирларидан бири, авар халқининг севимли фарзанди Расул Ҳамзатов номи ўзбек китобхонларига яхши таниш. Дунё адабиётида ўз овозига эга бўлган бу ижодкорнинг адабиёт, шеърият, ватан ва инсонийлик мавзусида битилган асарлари ҳам ўзига хосдир.…