Категория архивов: Жамият ва маънавият

Чоршамъ. Абадият қўшиғи: Рауф Парфи ҳақида хотиралар

Ўзбекистон халқ шоири Рауф Парфи ижоди қанчалик сеҳрга бой бўлса, ҳаёти ҳам шунчалик сир-синоатга тўла эди. Шоир Чоршамъ (Рўзиев) устози Рауф Парфи ҳақидаги хотираларидан иборат “Абадият қўшиғи” номли тўплам нашр эттирди. Қуйида ушбу китобдан парча…

Носиржон Жўраев. “…Мени ҳеч ким соғинмаган шом…” ёхуд Усмон Азимнинг “рамка”га тушмаган портрети

Мактаб дарсликлари таъсиридан энди чиққан кезларим эди. Тошкент ҳавосига кўникиб улгурмай, қўлимга “Усмон Азим” тушиб қолди. Кўп ўқидим, такрор ўқидим. Шеърдан шеърга кўчаётиб тушуниб қолдимки, бу шоирнинг чарслиги, “муросасиз”лиги, ҳамма бир ёқдан келса – унинг…

Виктор Алимасов. Лермонтов ҳақида мақола

“Ким дунёни мендек эрта англади?!” Ривоят қилишларича, Одам Ато билан Момо Ҳавво беҳиштдан қувилганидан буён инсон ҳудосифат бўлиш ва оламни ўзига бўйсундириш истаги билан яшайди. Бу истакни ижодкорлар, айниқса, инсон эҳтиросларини илоҳий сифат, оламни эса…

Ҳегел. Санъатнинг мақсади

Биз инсон бу мазмунни бадиий асар шаклида яратар экан, кандай манфаатларга асосланиб иш кўради, ўз олдига қандай мақсадлар қўяди, деган савол қўямиз. Бу, аслида, бадиий асарга ёндашишнинг учинчи жиҳати бўлиб, уни ҳар томонлама ва чуқур…

Артистпараст халқ

Ўлгудай артистпараст халқмиз-да. На бу дунё, на у дунёмиз учун – фойдасиз нағмаларга маҳлиё бўлиб, артистга топинар даражада талпинамиз. Худо ўнглагур бу феълимиз ўзимизга жуда қимматга тушмасайди. Шундай бўляпти ҳам… Бу фожиамизни ҳали-бери тушуниб етмасак…

Албер Камю «кундаликлар»идан

Эркинлик, бу – ёлғон гапирмаслик ҳуқуқидир. * * * Нега мен санъаткорман, файласуф эмасман? Чунки мен ғоялар орқали эмас, сўзлар воситасида фикрлайман. * * * Ҳаётнинг буюк саволи – одамлар орасида қандай яшаш.

«Мажнун бўлиб элни севамен…»

 Чўлпонона попурри *** Мен йўқсил на бўлуб уни суйибмен?! Унинг-чун ёнибмен, ёниб-куйибмен. Бошимни зўр ишга бериб қўйибмен, Мен суйиб…мен суйиб кимни суйибмен? Мен суйган «суюкли» шунчалар гўзал, Ойдан-да гўзалдир, кундан-да гўзал! *** Сўлқиллаб келасан, ўзбегим,…

Ҳаким Сатторий. Тургенев турткиси. Эссе (Охири)

Охири. Бошланиши мана бу саҳифада *** Иван Сергеевич Тургенев кўплаб ижодкорлар каби дастлабки қадамларини шеър ёзишдан бошлаганди. Албатта, бу машқлар ўша даврнинг машҳур шоирлари, хусусан, Пушкин ижодига тақлиддан иборат эди. Уларнинг бир дастасини Москва давлат…

Комилжон Отаниёзов ёди: Комил Аваз. Тушида булбул кўрган

“Дийралишма” талқини …Комилжон Отаниёзов билан бир маҳаллада ён қўшни, жон қўшни эдик. Дадам раҳматлик созга, адабиётга ихлосманд одам эдилар. Маҳалламизда катта шоирлар – Эгам Раҳим, Эркин Самандар, Огаҳий номидаги Хоразм вилоят мусиқали драма театрида хизмат…

Ҳаким Сатторий. Тургенев турткиси

Давоми. Бошланиши мана бу саҳифада *** “Хорь ва Калинич”да рус ҳаётига хос бўлган шундай воқеалар ҳикоя қилинади: у Орлов (ёзувчининг ота юрти) ва Калуга (она юрти) одамларининг феъл-атворини таққослашдан бошланади. Шу қиёсда ватанининг бутун қиёфаси…

Расул Ҳамзатов. Улуғ шеърият учун / Расул Гамзатов. За большую поэзию

ХХ асрнинг улуғ шоирларидан бири, авар халқининг севимли фарзанди Расул Ҳамзатов номи ўзбек китобхонларига яхши таниш. Дунё адабиётида ўз овозига эга бўлган бу ижодкорнинг адабиёт, шеърият, ватан ва инсонийлик мавзусида битилган асарлари ҳам ўзига хосдир.…

Ароқ ичганмисиз?

ВОҚЕА Бу йил меҳнат таътилига август ойида чиқдим. Бир-икки кун ўтиб, туғилган қишлоғимга келдим. Ўзбекларда август – тўй ойи. Қишлоққа борган кунимиз эртасига бир тўйга бордик. Тўй якунланаётганда фотиҳа қилиб, тўйхонадан чиқдик. Жўра-йўлдошларим билан дийдорлашдик.…

Ҳаким Сатторий. Тургенев турткиси

Эссе Фикр тошни ёрар. Ҳикматли сўз. Публицистика поэзия эмас, бироқ у поэзиядан баланд бўла олади. И.С.Тургенев. Бир замонлар мафкура полигони сифатида адабиёт буғдойзорга айлантирилгани рост. Агар хўжайиннинг ноғорасига ўйнасанг ва унинг қўшиғини куйласанг, бу ризқ-рўз…

Жек Лондон. Ҳаётнинг ёзувчилик фалсафаси

Умрининг сўнгига қадар енгил-елпи ёзилган битикларни етказиб беришни ўзига касб қилиб олган адабий “косиб” яхшиси, ушбу мақолани ўқимай қўя қолсин: вақтини беҳуда сарфлаб, кайфиятини бузгани қолади, холос. Мақола қўлёзмани қандай жойлаштириш, материални қандай ишлаш ҳақидаги…

Вафо Файзуллоҳ. “Тонг ёқаси”да ёхуд мангу ёш шоир ривояти

Эссе (Йигирма ёш шоир китобига йигирма йилдан кейин нимадир демоқ) Эмишки, Тангри таоло Одамнинг мусибат ёмғиру қорларидан эзилаверганини кўриб,унингзуваласида Ўзи қўшиб яратган ужмоҳдаги жунунваш ёруғлик – ажабтовур феълни дардига даво мақомида Ерга индирди. Балки, ердан…

Наманган сафари: тарғибот, тақдимот, таассурот

Ҳар сафар водийга – кўз очиб кўрган юртим Наманганга йўл оларканман, худди жаннатга кетаётгандек ажиб ҳислар оғушида нақ учиб бораман. Ижодий сафарлар, қувончли кунлар йўқлови бўлса-ку, нур устига нур. Бу сафар ҳам шундай бўлди. Довон…

Тўғрисўз

Турсунбой Адашбоевни яхши билмас эканман. Йўқ, мен таниқли болалар шоирини эмас, бошқа бир Адашбоевни – кичикфеълу каттақалб инсонни назарда тутаётирман. Болаликда домланинг (у кишини домла дейман) шеърларини кўп ўқиганмиз, ғойибона устоз билганмиз. Таъбир жоиз бўлса,…

Вақт инсонсиз ҳеч нарса!

Асқад Мухтор шеъриятида умр ва инсон моҳияти Ўзбекистон халқ ёзувчиси Асқад Мухтор салмоқли қиссаю романлар, бадиий таржималар, кўплаб ўткир публицистик мақолалар баробарида шеъриятда ҳам етук асарлар яратди. Айниқса, ўзбек фалсафий-интеллектуал лирикаси тараққиётида унинг ҳиссаси катта…

Абдулла Қодирий: «Ухлаганларни, агар Қодир эсак, уйғотамиз…»

Бугун (10 апрел) – ўзбекнинг улуғ фарзанди, атоқли адиб Абдулла Қодирий таваллуд топган кун. Юрт қайғуси, миллатни бутун кўриш орзуси Қодирийни унча-мунча шоирга ҳам айлантирганди. Ёш Қодирий илк изланишларида шеърлар ҳам машқ қилган, уларни асосан…

Одил Икром. Шеър тақдири & Шеърлар

ШЕЪР ТАҚДИРИ Шеър балосига қачон йўлиққанимни, ҳарчанд уринмай, эслай олмайман. Қишлоғимиздаги бир имонли отиндан яширинча сабоқ олиб юрган опам, қўли бўшади дегунча, араб имлосидаги қалин жилдли китобни очиб, азбаройи кўп эшитмоқдан менга деярли ёд бўлиб…