Категория архивов: Жамият ва маънавият

Рауф Парфи қўлёзма мақолалари: Фитрат ва Чўлпон шеърияти ҳақида

ФИТРАТ ШЕЪРИЯТИ Абдурауф Фитрат шеърияти ҳақида сўз кетганда шуни айтиш керакки, шоир илк шеъридан бошлаб Турк Дунёсини, Туркистон бирлиги, истиқлол ғоясини илгари сурди, у турк дунёсига миллатпарвар ва ёниқ шоир сифатида танилган эди. Бу ҳақда…

Махсус лойиҳа: Ижод сабоқлари. Эрнест Ҳемингуэй. Ёшлар билан суҳбат & Таржимонга мактубдан

Бугун “йўлсизлик” йўлида юрган ижодкор ёшлар кўп. Кимларни ўқишни, қандай мутолаа қилишни билмай қўлга тушганини ўқиб кетаверадиган, ҳатто ижоднинг бошланғич қоидаларини ўзлаштирмаган қаламкашлар оз эмас. Улар, албатта, яхши бир Устоз мададига муҳтож. Шундай қобилиятли ёшлар…

Сўзфурушлик

Ўзини “санъаткор” санаб юрган бугунги хонандалар, айниқса, ёш ижрочилар ижодга, сўзга масъулият билан ёндашиб, шеър ва оҳанг уйғунлигига жиддий эътибор қаратганларида, сўз юкини ҳис қилишга уринганларида эди, енгил-елпи хиргойилар, асаббузар бачкана “қўшиқ”лар бу қадар урчиб…

Баҳс: Қўшиқ, ҳаёт, маънавият

ШОВҚИНЛАР *** Бири нуқул қимматбаҳо матоҳини “реклама” қилади. Бири фақат бақиради. Яна бири ҳадеб қад-қоматига эътибор қаратади. Бирови тарбиядан ваъз ўқийди. Бошқаси ўзини идеал қилиб кўрсатмоқчи бўлади. Ҳаммаси ўзини кўз-кўз қилади. Аммо бирортаси қўшиқ айтмайди.…

Наҳот ҳаёт деганлари шу бўлса?

Яқинда бир баҳона билан водий кезиб келдим. Йўл бўйи мафтункор юрт табиати чиройидан кўзим яшнаб, кўнглим тўлиб-тошиб, яшаш сурурини ҳис қилган бўлдим. Баҳор нафаси кириб бормаган жой йўқ, ҳаммаёқда кўклам таровати… Лекин бу гўзал ташқи…

«Замонавий ва мумтоз адабиётни бирлаштирувчи “кўприк” шахсиятини бутунлаштира олган китобхондир»

 – Шу пайтгача бўлган ҳаёт ва ижодингизнинг асосини мумтоз адабиёт, хусусан, Навоий ижодини ўрганиш, тадқиқ этишга бағишлагансиз. Назаримда, биз Навоийни ўрганиш учун ўша давр – XV асрга бормоқчи бўламиз ва бу мумкин эмас. Ваҳоланки, мутафаккир бобомиз вақт масаласида ҳам шунчалар илгарилаб кетганки, чексиз имкониятлар асри авлоди ҳали-бери унинг этагини тута олмаса керак. Гарчи бу борада кўп фикрлар билдирган бўлсангиз-да, сўрамоқчиман: Навоийни қандай қилиб XXI асрга қайтариш мумкин? Бунинг энг самарали йўлларини санаб ўтсангиз. Читать далее

Ижод ибоси

Ҳаё, ор-номус инсоният, жумладан, ижод аҳлининг зийнатидир. Таъбир жоиз бўлса, асар ҳусни унинг “ҳаё”сида ҳам намоён. Шу ўринда “ижод ибоси” иборасини қўлласак бўлар. Албатта, бунда ижодкор шахси, эътиқоди, ижодий концепцияси билан бирга асарнинг эстетик таъсири,…

Иқтибос

Донишманд Гёте бобо мана бу фикрлари орадан салкам икки аср ўтиб ҳам «кун тартибида» туришини ҳис қилган бўлса керак: «Агар мен табиатшунослик соҳасида тадқиқотлар қилмаганимда эди, одамларнинг бу қадар майдакашликларини, улуғ мақсадларга бу қадар бефарқликларини…

Ўтмаган кунлар

Ўзбек Миллий академик драма театрида “Ўткан кунлар” романи асосида спектакл қўйилаётганмиш. Ундан бир парча томоша қилиб, очиғи, кайфиятим тушиб, асабийлашдим. Айбга буюрмайсиз, бугунги артистларни фақат Отабек ва Кумушгина эмас, Юсуфбек ҳожию Ўзбекойим, Қутидору Офтобойим қиёфасида…

Ҳаётий эътиқодингиз қандай?

#Йўл-йўлакай #Таҳрирсиз_хаёллар Ўзини англашга уринган кишининг ҳаёти ҳамма замонда оғир кечган. Айниқса, у мудом ташқи таъсирлар қуршовида бўлса. Аслида ку, инсон учун энг катта муаммо, энг кучли “тўсиқ” унинг “ўз”идир. Демак, аввало, ўзини енга олгангина…

Кўз тегмасин!

Йўл-йўлакай Таҳрирсиз хаёллар Тўғрисини айтай, 1980-йиллар охири – 90-йиллар бошида дунё юзини кўрган авлод вакиллари – бугунги ёш ижодкорлар орасидаги самимий муносабат, дўстона алоқаларга ҳавасим келади. Кузатишимча, улар бир-бирини яхши танийди, ўқийди, фикр алмашади, қўллаб-қувватлайди,…

Ғалати авлод

…Тасодифан шов-шув йиғиб-тарқатувчи сайтлардан бирига кириб қолдим. Беихтиёр ундаги рекламсифат суратлар, ғийбатнамо сарлавҳага кўзим тушди. Истамасам ҳам, азбаройи қизиқишдан “мақола” ва унга ёзилган шарҳларни ўқий бошладим. Қайсидир “юлдуз”нинг шаънини топтайдиган ҳақоратомуз, фисқ-фужур, иғво ҳиди келиб…

Петрарка ҳикматлари

* * * Ҳар бир одамнинг шахсий ташвиши ўзига етиб ортади. Наҳотки сен бошингга тушган кўргуликларга бошқа ҳеч ким дучор бўлмайди, деб ўйласанг. Янглишасан. Деярли ҳеч ким ташвишларни четлаб ўтолмайди. Кимнинг асари ёки жасорати кўзи…

Вақтга мағлуб бўлмайлик

Адабиётшунос олим Иброҳим Ҳаққул билан суҳбат – “Ҳанузгача нима иш қиладиган бўлсам, ёшлик ва ёшларнинг фикр ҳаёти билан боғлашга уринаман”, деган эдингиз. Адашмасам, бугун ёшлар ҳақидаги баҳс-мунозаралардан анча четда тургандексиз. Эҳтимол, бу сукут “танқиддан тубан”…

«Нафсоний истак устун бўлган жойда…»

Нафсоний истак устун бўлган жойда муҳаббат ҳалокатга яқинлашади. И.Эккерманнинг “Гёте билан суҳбатлар” китобида қизиқ воқеа нақл этилган. Гётенинг котиби ёш бир шоиранинг шеърларини келтириб, унинг ғоят истеъдодли эканини айтади. Суҳбатда улуғ шоирнинг табиби ҳам бор…

“Кафка билан суҳбатлар”дан

Чехиялик мусиқачи ва адабиётчи Густав Яноух (1903-1968) машҳур австриялик адиб Франц Кафка билан 20-йилларда танишади. Улар тез-тез учрашиб суҳбатлашиб туришади. Ана шу суҳбатларда ёзувчининг адабиёт, ҳаёт ва бошқа масалаларда айтган фикрларини Г.Яноух кундалигига қайд этиб…

Тақдиримга дахлдор инсонлар

Тақдиримизни белгиловчи Зот бизни Устоз орқали ҳам сийлар ёки синар экан. «Устоз» сўзини илк бора қачон эшитганимни эслай олмайман. Аммо унинг залворини ҳис қилгунимча анча йиллар оқиб ўтди. Болалигимда «Устоз» фақат китобларда бўлади, деб ўйлардим,…

Ҳар қадам масъулияти

Ҳар бир хатти-ҳаракатимиз, амалимиз кимлигимизни кўрсатиб туради. Демак, ўзимизни, лаҳзаларимизни сарҳисоб қилишга ўрганиб боришимиз шарт. Энг муҳими, биз ва амалларимиз ўртасида муқаддас Ватан, унинг тақдири турган бўлиши мумкинлигини ҳис қилишимиз керак. Отабек икки йил хорижда…

Фикр тарбияси

Фикр тарбияси энг керакли, кўп замонлардан бери тақдир қилинуб келган, муаллимларнинг диққатларига суялган, виждонларига юкланган муқаддас бир вазифадур. Фикр инсоннинг шарофатлик, ғайратлик бўлишига сабаб бўладур. Бу тарбия муаллимларнинг ёрдамига сўнг даража муҳтождурки, фикрнинг қуввати, зийнати,…

Биринчи китоб – биринчи азоб

Эски дафтардан Китоби чиққан кун – муаллиф учун катта байрам. Шу куни елкасидан тоғ ағдарилгандек бўлади. Фақат кўнгилда бир ҳадик аралаш ҳаяжон: ўқиганлар нима деркан? Сир эмас, китоби чиққан ёш ижодкорларга, одатда, «бошқача» қарашади: «нимасидир…