Беҳзод Фазлиддин шеърлари уйғур тилида

Уйғур таржимони Ялқун Азизи (Ёруқ) бир неча ўзбек шоирлари – Тилак Жўра, Шавкат Раҳмон, Усмон Азим, Хуршид Даврон, Муҳаммад Юсуф, Мирзо Кенжабек, Иқбол Мирзо кабилар қаторида бизнинг шеърларимизни ҳам таржима этиб, уйғур тилидаги адабий нашрлар, интернет сайтларида эълон қилди. Тармоқ орқали Ялқун ака билан боғланиб, таржима борасида фикрлашдик. Баъзи сатрлар, айрим сўзлар таржимасида неча бор «инжиқлик» қилишимга қарамай, босиқлик билан тўғри қабул қилган Ялқун акага алоҳида миннатдорлик билдириб, ижодига барака, адабий алоқалар бўйича қилаётган хайрли ишларида куч-қувват тилайман. 

беһзад фәзлиддин шеирлиридин

өзбекчидин уйғурчилаштурғучи: ялқун әзизи

тәрҗимандин: беһзад фәзлиддин 1983-йили өзбекистан җумһурийитниң наманган вилайити чусит тумәндики дәмават қишлиқида туғулған. 2005-йили өзбекистан дөләт җаһан тиллири университетиниң хәлқарлиқ журналиситлиқ факултетини, 2007-йили җаһан иқтисади вә депломатийә университетиниң хәлқаралиқ журналситлиқ бөлүмни пүттүргән. униң «муқәддәс земин» (1999-йили), «бағлириңдин кәтмисун баһар» (2000-йили), «анамниң көңлигә кетимиз»(2003-йили), «сән қачан гүлләйсән»(2008-йили), «күтмигән күнлирим, күткән күнлирим»(2012-йили) қатарлиқ шеирлар топлими вә көплигән бәдии, поблиситик, илмй әдәбий мақаллири елан қилинған. у һазир өзбекистан җумһурийти пәнләр акадимийсиниң әлшир нәваи намидики тил вә әдәбият инститотида илми тәтқиқат хизмити билән шуғулланмақта. кәң уйғур оқәрмәнлирини өзбекистан бүгүнки заман шеирийтидики бәзи яш шаирларниң шеирлири билән учраштуруш мәқсидидә төвәндә униң бир түркүм шеирлирини диққитиңларға сундум

мәнсзлик

юлтузлири ичикип қалди,
мәһзун әмди айсиз асминим.
сәнсизликкә көнүпму болдум,
қандақ икән мәнсизлик, җеним?

әнә, көзүм көзүңдин өтти
қой, йошурма титрәклириңни
хата қилдиң өзүңдин өтти,
сән чишләйсән бармақлириңни.

әмди нурға биганә йүзүң,
қуяшиңниң рәңлири қени?
сиғмиғантиң өзүңгә-өзүң,
һаятиңниң таңлири қени?

кечилириң өзүңдәк ғериб,
арманлириң асмандин һәйвәт .
йүрикиңгә тәлмүрүп туруп,
йиғлаватисән биринчи нөвәт.

ухлап қалған күнлириң һәққи,
мениң орнум башқа-бөләкмән .
йиғлап қалған түнлириң һәққи,
мән бәрибир саңа керәкмән!

айға тәгмәң

немә қилсам, айни мунчә йиғлатмайсиз,
немә қилсам, тич қойсиз асманларни?
немә қилсам, юлтузларға таш атмайсиз,
немә қилсам, өлтурмәйсиз җәйранларни?

айвиниға һәқниң биргә бариду дәп,
қарлиғачлар қоллиримдин тутувалған.
һеч болмиса панаһ сорап бериду дәп,
айиғимда кийкләрму йетивалған…

яманларға пәслигим йоқ, әсла лекин,
гияһларниң шөһритидин қол сораймән.
һаман кәчмәс, һаман йәнә сөйүш мумкин,
мән гүлләрниң көңли үчүн йол сораймән.

нурға қайтиң, чүшләрниму кәткузисиз,
йәр вә көкниң течлиқичүн башланди җәң.
бу кетиштә өмриңизни өткүзисиз,
өзиңизгә шәпқәт қилиң, айға тәгмәң.

өмрүм

бир ләһзидә асман мениңки,
бир ләһзидә яшап қалимән .
бир ләһзидә басар ғәм йүки,
бир ләһзидә бошап қалимән .

сөз

мән ундин уялдим, ундин қорқтим,
көңлүмни тәрҗимә қилалмиди у.
астидин қирқидим, бешидин қирқидим,
бәрибир мениңки болалмиди у.

ундин кетәлмәймән, ундин қалмаймән,
тәқдирим униң билән ширикқу, ана.
аңа йетәлмәймән, лекин һармаймән,
бу дуня сөз билән тирикқу, ана .

қайға баримән?

хиялниң отида айға баримән,
қушлар йетәлмигән җайға баримән .
аз өтмәй бәрибир чүшимән ғулап,
аһ! нимҗан дәрд билән қайға баримән?

көзүңизни берип туруң

ялғузғинәм, пәриштәмсиз мәңгү сизгә-
җан риштимни җениңизға бағлап өтәй.
иккимизниң дәрдимиз бир, муңлуққинә,
көзиңизни берип туруң йиғлап өтәй.

мән бешимни урмиған бир таш қалмиди,
растини дисәм йүригимдә даш қалмиди,
қуруп қалған көзлиримдә яш қалмиди,
көзиңизни берип туруң йиғлап өтәй.

ада болмас арманлирим чиқип кәтсун,
зәрдаблирим көз яш болуп еқип кәтсун,
лалә гүлләр қәлбимгә бир беқип кәтсун,
көзиңизни берип туруң йиғлап өтәй.

мән шәбнәммән, тозанларға қоналмаймән,
я гүл болуп таш йүрәккә үнәлмәймән,
көнәлмәймән, бу дәрдләргә көнәлмәймән,
көзиңизни берип туруң йиғлап өтәй.

қузғунларниң қилиқидин зарим кәлди ,
тағдәк дилға нәпрәт дегән сарим кәлди,
мән ашкара йиғлалмидим, арим кәлди,
келиң, сизниң көзиңиздә йиғлап өтәй.
җан риштимни җениңизға бағлап өтәй.

яшашқа җай барму ?

ләһзигә тәңму-тәң өчүп баримән,
өзүмдин, сөзүмдин чөчүп баримән.
завал билмәйдиған мәнзилни көрсәт,
томурлирим билән көчүп баримән.

шаир

һәммә сөзләр сениңки иди,
чечивәттиң, үн-тинсиз тәрдим.
бу алтунлар мениңки әмди,
мән әң бәхтлик оғримән тәңрим!

мәккар

бәк мәккар адәмсиз «ғемим»ни йәйсиз,
зәһәрдин өткүррәк қуюп берип чай.
тартинмай, бималал олтуруң дәйсиз,
йиңниниң учидин маңа берип җай.

ялвурмай йүргиним, кебирмикән бу?

ялвурмай йүргиним, кебирмикән бу?
өзүмгә мән салған җәвиримикән бу?
яшишим мүмкинғу җенимни асрап,
таш чишләп йүргиним, сәвирмикән бу?!

дуа

яшашни билмисәм, һава бәрмигин,
көңлүмгә биганә нава бәрмигин.
азаблар ичидә туғулдум, өстүм,
илаһим дәрдимгә дава бәрмигин.

базар

мән бүгүн пул әмәс, нур изләп чиқтим,
нигаһим рошән, көзүмдә кир йоқ.
нәзири ач қалған топқа йолуқтум,
адәммән дәйдию, йүзидә нур йоқ.

йүрикимни қандақ берәй, бу йүрәксизләргә,
ниһат шулар үчүн қилимәнму әҗир?
ярдәм бәргүм бар тутқун сөзләргә,
гәпләр асманидидур, пәгада болса шеир.

яшашниң мәнисини билмигәч бәлки,
инсанлиқ илимидин алармән тәлим.
һалаллиқтин савақ берәрму яки,
өзи әмәл қилмас һаят муәллим.

ташларни чайнашқа төмүр чишим бар,
чөкүп кәтмәсликкә тапимән қудрәт.
«мән» дигәнләр билән немә ишим бар,
бу йолдин көз юмуп өткүм йоқ пәқәт.

җаваб

мени чүшәнмиди, чүшәнгәнлирим,
уларни чүшәндим, сүкүттә турдум.
ишәнмәй қийиниди, ишәнгәнлирим,
барчә азабларни кәчүрдүм, қойдум.

ят сөзгә мән әттим қулақлиримни,
һәққани көзимни дүшмән атидим.
шамаллар өчүрди чирақлиримни,
мени ташлап кәтти кәчмигәнлирим.

доситлар, «доситлирим»ға ейитиң алдирмай,
мени әрзан сатмисун, сатмақчи болса.
хиянәт қилип мәйдә урмисун,
йоғанрақ таш атсун, атмақчи болса!
шаирниң өзбекистан җумһурийти» меһирдәря» нәширяти 2008-йили нәшир қилған «сән қачан гүлләйсән», «акадимнәшир» нәширяти 2012-йили нәшир қилған «күтмигән күнлирим, күткән күнлирим» намилиқ шеирлар топлимдин уйғурчилаштурулди.

بېھزاد فەزلىددىن شېئىرلىرىدىن

ئۆزبېكچىدىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرغۇچى : يالقۇن ئەزىزى

تەرجىماندىن: بېھزاد فەزلىددىن 1983-يىلى ئۆزبېكىستان جۇمھۇرىيىتنىڭ نامانگان ۋىلايىتى چۇسىت تۇمەندىكى دەمئاۋات قىشلىقىدا تۇغۇلغان. 2005 – يىلى ئۆزبېكىستان دۆلەت جاھان تىللىرى ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ خەلقئارلىق ژۇرنالىسىتلىق فاكۇلتېتىنى،2007 — يىلى جاھان ئىقتىسادى ۋە دېپلوماتىيە فاكۇلتېتىنىڭ خەلقئارالىق ژۇرنالسىتلىق بۆلۈمنى پۈتتۈرگەن . ئۇنىڭ « مۇقەددەس زېمىن» (1999-يىلى)«باغلىرىڭدىن كەتمىسۇن باھار» (2000-يىلى)«ئانامنىڭ كۆڭلىگە كېتىمىز»(2003-يىلى)« سەن قاچان گۈللەيسەن»(2008-يىلى)« كۈتمىگەن كۈنلىرىم،كۈتكەن كۈنلىرىم»(2012-يىلى) قاتارلىق شېئىرلار توپلىمى ۋە كۆپلىگەن بەدىئى، پوبلىسىتىك، ئىلمي ئەدەبىي ماقاللىرى ئېلان قىلىنغان. ئۇ ھازىر ئۆزبېكىستان جۇمھۇرىيتى پەنلەر ئاكادىمىيسىنىڭ ئەلشىر نەۋائى نامىدىكى تىل ۋە ئەدەبىيات ئىنستىتوتىدا ئىلمى تەتقىقات خىزمىتى بىلەن شۇغۇللانماقتا.
كەڭ ئۇيغۇر ئوقەرمەنلىرىنى ئۆزبېكىستان بۈگۈنكى زامان شېئىرىيتىدىكى بەزى ياش شائىرلارنىڭ شېئىرلىرى بىلەن ئۇچراشتۇرۇش مەقسىدىدە تۆۋەندە ئۇنىڭ بىر تۈركۈم شېئىرلىرىنى دىققىتىڭلارغا سۇندۇم.

مەنسزلىك

يۇلتۇزلىرى ئىچىكىپ قالدى،
مەھزۇن ئەمدى ئايسىز ئاسمىنىم.
سەنسىزلىككە كۆنۈپمۇ بولدۇم،
قانداق ئىكەن مەنسىزلىك، جېنىم؟!
ئەنە، كۆزۈم كۆزۈڭدىن ئۆتتى،
قوي، يوشۇرما تىترەكلىرىڭنى .
خاتا قىلدىڭ ئۆزۈڭدىن ئۆتتى،
سەن چىشلەيسەن بارماقلىرىڭنى.
ئەمدى نۇرغا بىگانە يۈزۈڭ،
قۇياشىڭنىڭ رەڭلىرى قېنى ؟
سىغمىغانتىڭ ئۆزۈڭگە-ئۆزۈڭ،
ھاياتىڭنىڭ تاڭلىرى قېنى ؟
كېچىلىرىڭ ئۆزۈڭدەك غېرىب،
ئارمانلىرىڭ ئاسماندىن ھەيۋەت .
يۈرىكىڭگە تەلمۈرۈپ تۇرۇپ،
يىغلاۋاتىسەن بىرىنچى نۆۋەت.
ئۇخلاپ قالغان كۈنلىرىڭ ھەققى،
مېنىڭ ئورنۇم باشقا-بۆلەكمەن .
يىغلاپ قالغان تۈنلىرىڭ ھەققى،
مەن بەرىبىر ساڭا كېرەكمەن!.

ئايغا تەگمەڭ

نېمە قىلسام، ئاينى مۇنچە يىغلاتمايسىز،
نېمە قىلسام، تىچ قويسىز ئاسمانلارنى ؟
نېمە قىلسام، يۇلتۇزلارغا تاش ئاتمايسىز،
نېمە قىلسام، ئۆلتۇرمەيسىز جەيرانلارنى ؟

ئايۋىنىغا ھەقنىڭ بىرگە بارىدۇ دەپ،
قارلىغاچلار قوللىرىمدىن تۇتۇۋالغان.
ھېچ بولمىسا پاناھ سوراپ بېرىدۇ دەپ،
ئايىغىمدا كىيكلەرمۇ يېتىۋالغان…

يامانلارغا پەسلىگىم يوق، ئەسلا لېكىن،
گىياھلارنىڭ شۆھرىتىدىن قول سورايمەن .
ھامان كەچمەس، ھامان يەنە سۆيۈش مۇمكىن،
مەن گۈللەرنىڭ كۆڭلى ئۈچۈن يول سورايمەن .

نۇرغا قايتىڭ، چۈشلەرنىمۇ كەتكۇزىسىز،
يەر ۋە كۆكنىڭ تېچلىقىچۈن باشلاندى جەڭ .
بۇ كېتىشتە ئۆمرىڭىزنى ئۆتكۈزىسىز،
ئۆزىڭىزگە شەپقەت قىلىڭ، ئايغا تەگمەڭ .

ئۆمرۈم

بىر لەھزىدە ئاسمان مېنىڭكى،
بىر لەھزىدە ياشاپ قالىمەن .
بىر لەھزىدە باسار غەم يۈكى،
بىر لەھزىدە بوشاپ قالىمەن .

سۆز

مەن ئۇندىن ئۇيالدىم، ئۇندىن قورقتىم،
كۆڭلۈمنى تەرجىمە قىلالمىدى ئۇ .
ئاستىدىن قىرقىدىم، بېشىدىن قىرقىدىم،
بەرىبىر مېنىڭكى بولالمىدى ئۇ .

ئۇندىن كېتەلمەيمەن، ئۇندىن قالمايمەن،
تەقدىرىم ئۇنىڭ بىلەن شىرىكقۇ ئانا .
ئاڭا يېتەلمەيمەن، لېكىن ھارمايمەن،
بۇ دۇنيا سۆز بىلەن تىرىكقۇ ئانا .

قايغا بارىمەن؟

خىيالنىڭ ئوتىدا ئايغا بارىمەن،
قۇشلار يېتەلمىگەن جايغا بارىمەن .
ئاز ئۆتمەي بەرىبىر چۈشىمەن غۇلاپ،
ئاھ! نىمجان دەرد بىلەن قايغا بارىمەن؟

كۆزۈڭىزنى بېرىپ تۇرۇڭ

يالغۇزغىنەم، پەرىشتەمسىز مەڭگۈ سىزگە-
جان رىشتىمنى جېنىڭىزغا باغلاپ ئۆتەي .
ئىككىمىزنىڭ دەردىمىز بىر، مۇڭلۇققىنە،
كۆزىڭىزنى بېرىپ تۇرۇڭ يىغلاپ ئۆتەي .

مەن بېشىمنى ئۇرمىغان بىر تاش قالمىدى،
راستىنى دىسەم يۈرىگىمدە داش قالمىدى،
قۇرۇپ قالغان كۆزلىرىمدە ياش قالمىدى،
كۆزىڭىزنى بېرىپ تۇرۇڭ يىغلاپ ئۆتەي.

ئادا بولماس ئارمانلىرىم چىقىپ كەتسۇن،
زەردابلىرىم كۆز ياش بولۇپ ئېقىپ كەتسۇن،
لالە گۈللەر قەلبىمگە بىر بېقىپ كەتسۇن،
كۆزىڭىزنى بېرىپ تۇرۇڭ يىغلاپ ئۆتەي.

مەن شەبنەممەن، توزانلارغا قونالمايمەن،
يا گۈل بولۇپ تاش يۈرەككە ئۈنەلمەيمەن،
كۆنەلمەيمەن، بۇ دەردلەرگە كۆنەلمەيمەن،
كۆزىڭىزنى بېرىپ تۇرۇڭ يىغلاپ ئۆتەي.

قۇزغۇنلارنىڭ قىلىقىدىن زارىم كەلدى ،
تاغدەك دىلغا نەپرەت دېگەن سارىم كەلدى،
مەن ئاشكارا يىغلالمىدىم، ئارىم كەلدى،
كېلىڭ، سىزنىڭ كۆزىڭىزدە يىغلاپ ئۆتەي.
جان رىشتىمنى جېنىڭىزغا باغلاپ ئۆتەي.

ياشاشقا جاي بارمۇ ؟

لەھزىگە تەڭمۇ-تەڭ ئۆچۈپ بارىمەن،
ئۆزۈمدىن، سۆزۈمدىن چۆچۈپ بارىمەن .
زاۋال بىلمەيدىغان مەنزىلنى كۆرسەت،
تومۇرلىرىم بىلەن كۆچۈپ بارىمەن .

شائىر

ھەممە سۆزلەر سېنىڭكى ئىدى،
چېچىۋەتتىڭ، ئۈن-تىنسىز تەردىم.
بۇ ئالتۇنلار مېنىڭكى ئەمدى،
مەن ئەڭ بەختلىك ئوغرىمەن تەڭرىم!

مەككار

بەك مەككار ئادەمسىز «غېمىم»نى يەيسىز،
زەھەردىن ئۆتكۈررەك قۇيۇپ بېرىپ چاي .
تارتىنماي، بىمالال ئولتۇرۇڭ دەيسىز،
يىڭنىنىڭ ئۇچىدىن ماڭا بېرىپ جاي .

يالۋۇرماي يۈرگىنىم، كېبىرمىكەن بۇ؟

يالۋۇرماي يۈرگىنىم، كېبىرمىكەن بۇ؟
ئۆزۈمگە مەن سالغان جەۋىرىمىكەن بۇ؟
ياشىشىم مۈمكىنغۇ جېنىمنى ئاسراپ،
تاش چىشلەپ يۈرگىنىم، سەۋىرمىكەن بۇ؟!

دۇئا

ياشاشنى بىلمىسەم، ھاۋا بەرمىگىن،
كۆڭلۈمگە بىگانە ناۋا بەرمىگىن.
ئازابلار ئىچىدە تۇغۇلدۇم، ئۆستۈم،
ئىلاھىم دەردىمگە داۋا بەرمىگىن.

بازار

مەن بۈگۈن پۇل ئەمەس، نۇر ئىزلەپ چىقتىم،
نىگاھىم روشەن، كۆزۈمدە كىر يوق.
نەزىرى ئاچ قالغان توپقا يولۇقتۇم،
ئادەممەن دەيدىيۇ، يۈزىدە نۇر يوق.

يۈرىكىمنى قانداق بېرەي، بۇ يۈرەكسىزلەرگە،
نىھات شۇلار ئۈچۈن قىلىمەنمۇ ئەجىر؟
ياردەم بەرگۈم بار تۇتقۇن سۆزلەرگە،
گەپلەر ئاسمانىدىدۇر، پەگادا بولسا شېئىر.

ياشاشنىڭ مەنىسىنى بىلمىگەچ بەلكى،
ئىنسانلىق ئىلىمىدىن ئالارمەن تەلىم.
ھالاللىقتىن ساۋاق بېرەرمۇ ياكى،
ئۆزى ئەمەل قىلماس ھايات مۇئەللىم.

تاشلارنى چايناشقا تۆمۈر چىشىم بار،
چۆكۈپ كەتمەسلىككە تاپىمەن قۇدرەت.
«مەن» دىگەنلەر بىلەن نېمە ئىشىم بار،
بۇ يولدىن كۆز يۇمۇپ ئۆتكۈم يوق پەقەت.

جاۋاب

مېنى چۈشەنمىدى، چۈشەنگەنلىرىم،
ئۇلارنى چۈشەندىم، سۈكۈتتە تۇردۇم.
ئىشەنمەي قىيىنىدى، ئىشەنگەنلىرىم،
بارچە ئازابلارنى كەچۈردۈم، قويدۇم.

يات سۆزگە مەن ئەتتىم قۇلاقلىرىمنى،
ھەققانى كۆزىمنى دۈشمەن ئاتىدىم.
شاماللار ئۆچۈردى چىراقلىرىمنى،
مېنى تاشلاپ كەتتى كەچمىگەنلىرىم.

دوسىتلار، «دوسىتلىرىم»غا ئېيىتىڭ ئالدىرماي،
مېنى ئەرزان ساتمىسۇن، ساتماقچى بولسا.
خىيانەت قىلىپ مەيدە ئۇرمىسۇن،
يوغانراق تاش ئاتسۇن، ئاتماقچى بولسا!
شائىرنىڭ ئۆزبېكىستان جۇمھۇرىيتى« مېھىردەريا» نەشىرياتى 2008-يىلى نەشىر قىلغان« سەن قاچان گۈللەيسەن»،« ئاكادىم نەشىر» نەشىرياتى2012-يىلى نەشىر قىلغان« كۈتمىگەن كۈنلىرىم،كۈتكەن كۈنلىرىم» نامىلىق شېئىرلار توپلىمدىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرۇلدى.

 

Опубликовать в Facebook
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники
Опубликовать в Яндекс
Ўқишлар сони: 566

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *